Силла Науман

Багацце жыцця

*  *  *

Мне было сем гадоў. Мы сабралiся ў шхеры на зязюльчын ранiшнiк. Па дарозе за горад радасны тата насвiстваў за рулём. Было цёпла, i ў гэтую суботнюю гадзiну пiк ля гарадзкiх заставаў утварылiся перапоны, праз якiя марудна прасочвалiся машыны. Калi мы дасталiся да мейца, бацька пачаў тут жа распакоўваць кашалу з пледам, бiноклем i вызначальнiкам расцiнаў.

Наступнай ранiцай мы мелi намер пайсцi на луг -- слухаць зязюлю ды збiраць краскi на гербарый. Гэта называлася зязюльчыным ранiшнiкам, бацька помнiў гэтакiя вылазкi па сваiм маленстве. Было гэта ў траўнi. Толькi-толькi пачалi распускацца бярозавыя лiсцiнкi, уся зелянiна мела вытанчана-светлае адценне. Зямлю засцiлаў тоўсты кiлiм з пралескаў i сiнцу. Лес дыхаў водырам, а галасы птушак упляталiся ў зялёнае покрыва й набывалi новае гучанне, ствараючы непаўторнае, боскае спалучэнне гукаў, зеляны й пахаў.

Мы выйшлi на шарэннiку. Сонца яшчэ толькi ўстала, трава была вiльготная ад расы. Мае ногi ў новых белых сандалях тут жа прамоклi. Мы ступалi па высокай траве, кiруючыся да лугу. Зязюля ўжо кукавала, яна здавалася законнай гаспадыняй узведзенага над намi скляпення з птушынага спеву й зелянiны. Тата ўсмiхаўся. Сонца ўзнялося вельмi хутка й пачало прыпякаць. Мы елi ўзятую з сабой папаску й загаралi. Мы збiралi букецiкi прымулаў. Тата шукаў усялякiя расцiны, складваў у карабок ды знаходзiў iхныя назвы ў вызначальнiку. Блiзняты дапамагалi яму. Марта пляла вянок. Мама ляжала, паклаўшы пад галаву татаву скураную куртку. Ад сонца ў яе прыпух твар. Яна здавалася незвычайна шчаслiвай. Нам было дазволена бегаць наўкола й рабiць сё, што заўгодна: яна не парэчыла, калi мы прамокнем, перапэцкаемся цi будзем у крошках ад печыва. Валасы ў яе iскрылiся на сонцы. Нам дазволiлi хадзiць басанож, здымаць з сябе адну за другой усе апранашкi. Пад канец мы нават пакупалiся ў ледзяной вадзе затокi. А звычайна мама ўнiмала ахалоды й халоднае вады. Ейная малочна-белая скура на жываце й руках нiколi не бачыла сонца. З сонцам ў яе наладзiлiся такiя адносiны, як у ейнай мацi: яна любiла яго й хацела пагрэцца. Яна заўсягды цягнулася да сонца й багомiла спякоту. Але яна нiколi не распраналася да канца й нiколi не купалася ў моры.

Мама заўсягды нагадвала мне выяву мадоннаў у iспанскiх царквах. Я лiчыла ўсё, што стасавалася з Бiблiяй i царквою, iспанскiм. Каталiцкiя абрады рабiлi на мяне куды больш моцнае ўражанне й здавалiся мне болей яснымi i дакладнымi, чымся пратэстанскiя. У канцы кожнага семестра я спявала ў школьным хрры ў Энгельбрэктскай царкве. Хор ставiўся перад алтаром. Я ўздымала позiрк на фрэскi й не адчувала ў iх звычнай драматычнасцi. У гэтае царкве мяне сустракалi адно бледныя копii Iсусавых пакутаў, слабое перайманне таго, як адбывалася ўсё на самой справе. У Швецыi Бог быў белабародым добрым дзядзечкам, якi пазiраў зверху ўнiз на храм з адцёртымi да белаты драўлянымi лавамi. Парафiянкi ў палiто й капялюшыках праменiлi цiхую дабрадушнасць. Гэтакая ж дадушнасць сыходзiла ад расчуленых псальмоў i ружавашчокiх анёлаў. Iсус Хрыстос не проста iснаваў, ён быў побач. Пастыр, прысеўшы на кукiшкi, распавядаў нам пра ягоную ўсёмагутную дабрыню, потым нас частавалi сокам ды булачкамi. У Iспанii святар быў стварэннем iншага кшталту. Цёмнавалосы, таямнiчы, ён даваў дараванне й супакой. Там святары стаялi блiжэй да боскага, у iхных руках было здзяйсненне дзiвосаў, у iхных руках было жыццё й смерць. Тамтэйшыя цэрквы заўсягды стаялi адчыненыя, на лавах заўсягды малiўся народ. Над схiленымi галовамi луналi ўдушлiвыя водыры кветак i водгаласы прамоўленым шэптам малiтваў. У пасялковай царкве ў мяне былi ўласныя таемныя сховiшчы, я навучылася ўнiкаць сумнага даўгоцця месы, знiкаючы ў паўзмроку. На мой погляд, мама належала якраз да прасторы каталiцкае царквы. Яна складала адзiнае цэлае са споведдзю, пахам i заўсягды зацепленымi свечкамi. Яна была часцiнаю не толькi рытуалаў, але нават пылу, што тоўстым слоем ляжаў па кутках. Яна гучала ў голасе святара, што правiў лiтургiю. Яна была, як мадонна, белая, пяшчотная й ахутаная таямнiцай.

да вокладкi

да зместу

урывак 6

4 + 4 + 4. Svenska Institutet, 1999.