Iрына Туровiч

Не мой дзённiк, або Нататкi з нагоды позняга пераходнага узросту З апавядання

*  *  *

Уявi, што жыццё -- лесвiца на неба, i ўбачыш, што пераважная большасць людзей падымаецца па ёй прыстойна, паважна, паступова рухаючыся наперад. Але ёсць i такiя дзiвакi, што скачуць па яе прыступках уверх-унiз, падмiргваюць i хiхiкаюць, калi ўдаецца раптам адолець вялiкi пралёт i чакаць астатнiх, а потым чамусьцi спаўзаюць унiз, замiраюць, тужлiва прысаджваюцца на дарозе, альбо заплюшчваюць вочы перад наступным крокам цi iдуць спiной наперад, цi дабягаюць, задыхаўшыся, да верхняга паверха i спрабуюць кiнуцца з апошняй пляцоўкi.

Мне заўсёды хацелася быць з першымi. Быць правiльнай, one-dimensional, square, straight... I будзь яно так, у мяне б не ўзнiкала жадання саскочыць з прыступкаў гэтай праклятай лесвiцы i больш нiкуды нiколi нiякiм чынам не караскацца. Прынамсi, я яшчэ не губляю дзiвацкай надзеi далучыцца да лiку благаслаўлёнай большасцi. Таму кожны раз падымаюць, iду...

А яшчэ здаецца часам, што гэтую лесвiцу пабудавалi знарок для мяне. Бо нiкога больш няма па дарозе. Нiкога няма.

*  *  *

Хай-фай! А трошкi пазней высвятляецца, што такi настрой не толькi ў мяне, бо тэлефануе знаёмы мастак i мы iдзем у нейкiя госцi, бо грошай у абодвух кот наплакаў, а жэрцi ўсё роўна хочацца; дзень праходзiць мiма мяне, скардзiцца мастак, а мiма мяне мiнае цэлае жыццё, хочацца дадаць мне i ўзлезцi на трынаццаты паверх i скокнуць унiз, але я маўчу, i мы iдзём далей, пералiчваючы па пальцах усiх, да каго можна завiтаць, хаця нiхто там i не чакае, i разважаем наконт нашага невызначанага наканавання, а потым узгадваем фiльм, у якiм паводле сюжэта трэба абрабаваць банк -- i мы рабуем, i зганяем трамвай, унiкаючы ад праследавання -- што за небанальная дзiвацкая дзея! -- а мiлiцыянты салютуюць чырвонымi сцяжкамi i кiдаюць у паветра фуражкi, пакуль наш трамвай iмчыць па коле i набiрае хуткасць; я адчыняю акно i пачынаю выкiдваць банкноты, i пасажыры спрабуцюь выхапiць iх з гэтай папяровай вiхуры, нiбыта грошы вырашаюць усё i назаўсёды; мiж iншым, надышла нядзеля, што значыць -- будзе шмат крывi i нявiнных ахвяраў, i калi нас пакараюць на галоўнай плошчы горада, навокал збяруцца разявакi ды школьнiкi, i скажу я ўсiм людцам добрым: лэйдiз энд джэнтэльмен, вясна прыйшла, хоць вы сцвярджалi, што нiчога не будзе -- дарэмна, будзе ўсiм i яшчэ як па першае чысло, а па другое i пагатоў, эх -- каб вы задавiлiсь вашай кавай, а ў Бразiлii, кажуць, яе неўраджай, а значыць, тутэйшым зноў суджана дрынкаць чарнiлы з гнiлых яблыкаў i плакаць гаючымi слязамi, бо значынiлiся дзверы ў парадыз, i няма анiякага парадызу наогул, i ў таго, хто трымае свет у сваёй руцэ, я больш не маю веры; бяры, дружачка, кубачак, пакуль даюць, за спагон не б’юць -- б’юць проста так, пад уплывам салодкага стаднага iнстынкту... авва ойча! пранясi мiма той куфаль ды вылей у сцёк, бо не iмчыць ужо наперад наш збанкруцеўшы трамвай, i дробны дожджык церушыць, i рэйкi скончылiся, i няма адсюль нам прыстойнага выйсця i нават непрыстойнага няма...

да вокладкi

да зместу

Што такое жыццё?

4 + 4 + 4. Svenska Institutet, 1999.